Most Piaskowy to jednoprzelotowy most żelazny przerzucony nad południową odnóżą Odry. Konstrukcja pochodzi z drugiej połowy XIX wieku i zachowała status zabytku nieruchomego województwa dolnośląskiego. Przeprawa jest stosunkowo wąska; jezdnia ma niecałe sześć i pół metra, a chodniki umieszczono po zewnętrznej stronie dźwigarów.
Historia mostu
W źródłach średniowiecznych przeprawa występuje już jako Pons ad Virginem Mariam in Arena. W 1149 roku kanonicy regularni, właściciele Wyspy Piasek, pobierali od przejeżdżających myto. Po trzynastowiecznej relokacji miasta zbudowano drugą, północną przeprawę, ale droga przez Most Piaskowy pozostała ważnym połączeniem prowadzącym dalej przez most Tumski na Ostrów Tumski.
Początkowo most miał konstrukcję drewnianą, składał się z kilku przęseł i posiadał zwodzony odcinek. W średniowieczu i w czasach nowożytnych wielokrotnie ulegał zniszczeniom i odbudowom. W XVI wieku wzmocniono obronność rejonu: w 1592 ustawiono basztę obok przeprawy, a w kolejnych latach powstała mocniejsza drewniana konstrukcja ze zwodzonym przęsłem oraz kamienna brama miejska.
W 1861 roku powstała nowa, jednoprzęsłowa, nitowana żelazna konstrukcja według projektu Ernsta Ubera, wykonały ją zakłady metalowe Gustava Ruffera. Dźwigary kratownicowe oparto na przyczółkach licowanych granitem i klinkierem, a pierwotny pomost wykonano z drewna. W 1893 roku przez przeprawę poprowadzono linię tramwaju elektrycznego, pomost zastąpiono stalowym, a w 1934 całość podniesiono o 60 centymetrów. Podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku most został wysadzony; niemieckim saperom udało się jednak częściowo przywrócić prowizoryczną przeprawę. W powojennych remontach niemal całą dziewiętnastowieczną konstrukcję wymieniono, zachowując główne dźwigary z historycznym układem kratownic. Przy odbudowie zniknęły ozdobne słupy i latarnie. 15 października 1976 most wpisano do rejestru zabytków.
Jak wygląda konstrukcja mostu?
Kratownicowe dźwigary są głównym elementem nośnym przeprawy. Na wąskiej, niespełna sześciu i pół metrowej jezdni ułożono po dwa przeciwległe pasy ruchu kołowego oraz dwukierunkową linię tramwajową, a chodniki poprowadzono poza dźwigarami. Przyczółki mostu licowane są granitem i klinkierem. Pierwotny drewniany pomost zastąpiono stalowym, a układ kratownic nawiązuje do tradycyjnych rozwiązań spotykanych we wcześniejszych konstrukcjach.
Co w otoczeniu mostu przypomina o jego roli?
U zbiegu ul. Świętego Ducha i Piaskowej w przeszłości stała Brama Piaskowa, od której pochodziły nazwy pobliskich obiektów. Nazwa Wyspy Piasek i nazwy ulicy oraz bramy wywodzą się od kościoła Najświętszej Maryi Panny na Piasku, pochodzącego od łacińskiej Sancta Maria in Arena z przetłumaczeniem „arena” na „piasek”.
W rejonie przeprawy znajdował się jeden z głównych placów handlu międzynarodowego w średniowiecznym Wrocławiu, a tutaj kończy się Promenada Staromiejska. Przy moście wyznaczono punkt początkowy do pomiaru wrocławskiej mili, której długość wynosiła 6700 metrów. Ze względu na stan techniczny mostu nie mogą na niego wjeżdżać autobusy oraz ciężkie tramwaje typu Škoda 19T i Škoda 16T.
Informacje praktyczne
- Adres: most Piaskowy, Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (684 opinie)
