Most Grunwaldzki we Wrocławiu to most wiszący przez Odrę o stalowej, nitowanej konstrukcji. Elementy nośne opierają się na murowanych pylonach z cegły klinkierowej, oblicowanych granitem; ich wysokość wynosi około 20 m. Most zaprojektowano jako część trasy prowadzącej do obecnego placu Grunwaldzkiego, mającej połączyć centrum z prawobrzeżnymi częściami miasta.
Jak powstał projekt i kto go zrealizował?
Konkurs na projekt mostu ogłoszono w listopadzie 1904 roku. Do komisji wpłynęło 39 prac; do dalszego etapu zakwalifikowano 14 projektów, a cztery otrzymały nagrody. Zwyciężył projekt pod godłem Gespannt — autorstwa architekta Martina Mayera i inżyniera Roberta Weyraucha. Projekt architektury mostu opracował miejski radca budowlany Richard Plüddemann.
Magistrat zatwierdził projekt w październiku 1907. Wykonawcą była firma Beuchelt u. Co. z Zielonej Góry. Budowa trwała do jesieni 1909, prace wykończeniowe prowadzono wiosną i latem 1910. Próby obciążeniowe przeprowadzono we wrześniu 1910 roku przy użyciu 24 tramwajów po 12 ton każdy oraz wozów straży pożarnej. Uroczyste otwarcie mostu wyznaczono na 10 października 1910 roku.
Co się stało podczas II wojny światowej i jak wyglądała odbudowa?
W czasie oblężenia Wrocławia niemieckie władze zerwały taśmy nośne, by most oprzeć na tymczasowych podporach zbudowanych w rzece z zatopionych barek, drewna i gruzu. Wykonano też demontaż górnych partii pylonów, co miało związek z budową polowego lotniska w pobliżu mostu. Bombardowania i uszkodzenia tymczasowych podpór spowodowały znaczne zniszczenia stalowych elementów konstrukcji.
Pomimo uszkodzeń most był przejezdny aż do wiosny 1946 roku. Następnie zamknięto go w celu odbudowy, przeprowadzonej do września 1947 r. Prace obejmowały budowę nowych tymczasowych podpór, podniesienie mostu, naprawę i zespawanie uszkodzonych elementów stalowych oraz regulację przesuniętych części nośnych. Górne partie pylonów odbudowano z zachowanych materiałów według projektu Dobrosława Czajki i Jerzego Rzepeckiego, jednak nie odtworzono wszystkich detali architektonicznych; w efekcie pylony zachowały niższą wysokość niż pierwotnie. Most ponownie udostępniono 6 września 1947 roku.
Jak użytkowano most po odbudowie i jakie remonty przeprowadzono?
W kolejnych dekadach most był wielokrotnie remontowany i modernizowany. W 1956 r. przebudowano jezdnię; w 1966 r. wymieniono tory; w 1982 r. odnowiono nawierzchnię jezdni. W 1990 r. poszerzono jezdnię kosztem chodników oraz wymieniono nawierzchnię jezdni i torowiska. W latach 2003–2005 przeprowadzono duży remont obejmujący stabilizację łożysk, naprawę i zabezpieczenie antykorozyjne stalowych elementów, wymianę nawierzchni jezdni i torowiska oraz zabezpieczenie granitowych obudów nabrzeży i pylonów.
Przez most przebiegają linie tramwajowe wbudowane w jezdnię. Chodniki nie posiadają wydzielonej ścieżki rowerowej; w 2016 roku po chodnikach przejeżdżało 691 rowerzystów na godzinę.
Jakie są podstawowe cechy konstrukcyjne?
Pomost mostu ma długość 112,5 m, a jego szerokość wynosi 18 m. Rozpiętość przęsła podawana jest jako 114 m, a odległość między osiami pylonów po przeciwnych brzegach to 126,6 m. Pierwotna wysokość pylonów od gruntu wynosiła 25,54 m, jednak po obniżeniu w latach 1945–1947 pylony są niższe.
W odróżnieniu od wielu mostów wiszących, podest tego mostu podtrzymują nie rozciągnięte łańcuchy ani liny, lecz stalowe taśmy nitowane z krótszych odcinków blach. W chwili budowy zużyto m.in. blisko 2 tysiące ton stali walcowanej i niemal 2,3 tys. ton całej konstrukcji; most miał szerokość 20 m wówczas, wliczając 11 m jezdni.
Most w kulturze?
Na Moście Grunwaldzkim kręcono sceny do filmu "80 milionów" w reżyserii Waldemara Krzystka. Nazwę mostu zmieniano: początkowo nosił nazwę Cesarstwa (Kaiserbrücke), potem funkcjonował jako most Wolności, przywrócono nazwę Kaiserbrücke za czasów III Rzeszy, a 6 września 1947 nadano mu nazwę Mostu Grunwaldzkiego.
Informacje praktyczne
- Adres: 50-383 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (7 410 opinii)
