Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego zajmuje obszar w pobliżu katedry św. Jana Chrzciciela, częściowo na historycznym Ostrowie Tumskim, w odległości około 2 km od Rynku. Powstał w 1811 roku na terenach odzyskanych po zburzonych fortyfikacjach i zasypanej odnodze Odry; na miejscu tej odnogi zachował się staw będący dziś elementem założenia.
Historia
Po usunięciu umocnień miasta i zasypaniu fos w początkach XIX wieku wydzielono grunt pod nowy ogród przy uniwersytecie. Pierwotnie zajmował około 5 ha. Już w pierwszym roku funkcjonowania zaczęto gromadzić kolekcje roślin oraz wybudowano dużą szklarnię podzieloną na trzy strefy temperaturowe, co pozwalało utrzymać gatunki z klimatu umiarkowanego i subtropikalnego.
W XIX wieku kolekcje szybko się rozrosły. Pod koniec 1816 roku zarejestrowano około 500 gatunków gruntowych i 1500 szklarniowych, a w 1843 roku zbiory liczyły około 10 tysięcy gatunków i odmian. Niektóre drzewa sadzone na początku istnienia ogrodu przetrwały do dziś, w tym Dąb Przyjaźni posadzony w 1811 roku oraz grupy cisa i platany.
W czasie oblężenia Festung Breslau w 1945 roku szklarniowe kolekcje uległy całkowitemu zniszczeniu, a drzewostan Ogrodu został zniszczony w około połowie. Po wojnie prace porządkowe i odbudowa ogrodu przebiegały pod kierunkiem profesorów i botaników; ponowne udostępnienie publiczne nastąpiło w 1950 roku, a pełne otwarcie na wszystkie dni tygodnia wprowadzono od 1958 roku. W 1974 ogród wpisano do rejestru zabytków województwa wrocławskiego, a od 1994 jest częścią obszaru uznanego za pomnik historii.
Szklarnie i historia Palmiarni
Na przestrzeni ponad 200 lat ogród utrzymywał zmienną liczbę szklarni. Jedną z ważniejszych była szklarnia z 1823 roku, później rozbudowana w 1878 roku do konstrukcji stalowo-szklanej z podziałem wnętrza na sześć części i z centralnym ogrzewaniem. Przy południowej stronie dobudowano przeszkloną salę z okrągłym basenem, w którym uprawiano Victoria regia.
Szklarnia uległa zniszczeniu podczas II wojny światowej. Odbudowana w 1957 roku zmieniła profil na rośliny tropikalne. Zły stan techniczny doprowadził do zamknięcia tej Palmiarni, a konstrukcję rozebrano w 2013 roku. W 2024 roku ogłoszono przetarg na zaprojektowanie i wybudowanie nowego obiektu, który ma pełnić funkcję Palmiarni.
Działy i kolekcje roślinne
Obecny obszar Ogrodu wynosi 7,4 ha, z czego 0,33 ha znajduje się pod szkłem. W obrębie założenia zgromadzono około 7,5 tysiąca gatunków roślin szklarniowych i gruntowych; liczba wraz z odmianami sięga 11,5 tysiąca.
W ogrodzie funkcjonują wyspecjalizowane działy: gruntowe rośliny ozdobne, systematyka, arboretum, alpinarium, rośliny wodne i błotne, kolekcje szklarniowe, dział dydaktyczny i morfologii roślin oraz kolekcja pnączy. Arboretum pełni rolę parku spacerowego i obejmuje gatunki rodzime oraz obce. W alpinarium wkomponowano przekrój geologiczny wałbrzyskich złóż z widocznymi skamieniałościami.
Do grup drzew oznaczonych jako pomniki przyrody zaliczono 27 okazów — wśród nich dęby, cisy, miłorzęby, buki i platany. Kolekcja roślin wodnych i błotnych obejmuje ponad 250 taksonów subtropikalnych i tropikalnych.
Przeprawy i elementy małej architektury
W centralnej części Ogrodu znajduje się staw będący reliktem zasypanego koryta odnogi Odry. Przez staw prowadzą drewniana kładka i pomosty. Kładka, zbudowana w 1958 roku przy udziale jednostek wojskowych, ma konstrukcję łukową i trójprzęsłową opartą na drewnianych kratownicach; przyczółki wykonano murowane. W 1992 roku oryginalną konstrukcję rozebrano i w tym samym miejscu odbudowano kładkę w identycznym kształcie. Kładka stała się jednym z rozpoznawalnych symboli Ogrodu.
Struktura organizacyjna i badania
Ogrodem kieruje dyrektor, a w jego ramach działają jednostki naukowe i administracyjne. Jedną z kluczowych inicjatyw jest Polish Vegetation Database, zarejestrowana w Global Index of Vegetation-Plot Databases pod kodem EU-PL-001. Baza ta współtworzy międzynarodowe konsorcja, w tym European Vegetation Archive i sPlot, oraz wchodzi w skład krajowych sieci informacji o bioróżnorodności.
Pracownia Ekologii Roślinności zajmuje się ekoinformatyką oraz badaniem zróżnicowania roślinności lokalnie i regionalnie, wykorzystując zasoby Polish Vegetation Database.
Od 2017 roku dyrektorem Ogrodu jest dr hab. Zygmunt Kącki.
Informacje praktyczne
- Adres: Henryka Sienkiewicza 23, 50-335 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–18:00
- Telefon: +48713225957
- Strona internetowa: ogrodbotaniczny.wroclaw.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (15 073 opinie)
