Pręgierz we Wrocławiu to kamienna replika średniowiecznego urządzenia karnego stojąca przed oknami Izby Sądowej na Rynku. Oryginalny pręgierz wzniesiono w 1492 roku; wcześniej istniał tu drewniany słup z początku XIV wieku. Obecna konstrukcja powstała jako rekonstrukcja historycznego obiektu.
Skąd pochodzi pręgierz?
Pręgierz z 1492 roku wykonał warsztat kamieniarski Gauskego i Preusse'a. Zachowały się informacje, że Preusse był saksońskim architektem, kamieniarzem i murarzem; jest on też autorem elewacji oraz wystroju południowej nawy ratusza.
Jak wygląda pręgierz?
Obiekt stoi na trzystopniowym cokole. Wykonano go z piaskowca jako czworoboczny słup, który podtrzymuje ażurową, pięcioboczną latarnię zwężającą się ku górze w formie stożka. W dolnej części słupa umocowano metalowe uchwyty, do których przywiązywano skazańców; uchwyty usunięto w 1848 roku.
Na szczycie latarni umieszczono siedemdziesięciocentymetrową figurkę kata trzymającego miecz i pęk rózg, zwaną Rolandem. Nad nią znajdowała się metalowa chorągiewka wiatrowa z literą „W”.
Jak przebiegały zniszczenia i rekonstrukcje?
Pręgierz ulegał uszkodzeniom wielokrotnie. 10 lutego 1925 roku wiatr strącił figurę kata i częściowo uszkodził konstrukcję. Miasto zleciło remont Karlowi Ulbrichowi, a wykonanie kopii figurki powierzono rzeźbiarzowi Reinhardowi Hilgerowi. W trzonie odnowionego pręgierza umieszczono miedziany pojemnik z dokumentacją remontu.
W okresie walk o Wrocław podczas II wojny światowej pręgierz został mocno zniszczony w lutym 1945 roku, a następnie rozebrano go w kwietniu 1947 roku; zachowane fragmenty trafiły do Muzeum Architektury. Kilkukrotne plany rekonstrukcji zrealizowano ostatecznie w latach 80. XX wieku według projektu Bogdana Jackiewicza, opartego na szkicach, zdjęciach i dokumentacji z 1925 roku. Oficjalne odsłonięcie zrekonstruowanego pręgierza odbyło się 30 grudnia 1985 roku, a figurkę kata ustawiono w 2002 roku — postać wzorowano na rysunkach Dürera.
Czy pręgierz był używany do karania?
W dokumentach pojawiają się wzmianki, że ostatnia publiczna egzekucja pod pręgierzem miała miejsce w połowie XVIII wieku, a kara chłosty występowała jeszcze pod koniec XIX wieku; daty te nie są pewne. Legenda łączy pręgierz z postacią Wita Stwosza, któremu przypisuje się wychłostanie za sfałszowanie weksla.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek, 50-116 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (922 opinie)
